جمعى از نويسندگان
255
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
« لذت عبوديت بدون سعى حاصل نمىشود . بدون طلب ميسر نمىشود . بهشت رفتن بدون سعى ممكن است . يعنى انسان اگر خودش را بچسباند به اهل بيت پيغمبر ( ص ) خلاف شرع هم نكند ، مىرود بهشت . اما درك اسرار پروردگار عالم كه اعز از همهى آنها ذوق عبوديت است ، يعنى اين كه انسان بفهمد كه بنده است ، بفهمد كه ساحت قدس ربوبى آقاى اوست و معبود اوست ، بدون سعى نمىشود » . ايشان به عنوان مصداق كسى كه درك اين چنين لذتى را كرده است كه بالاتر از بهشت است ، مرحوم آقاى قاضى را مثال مىزدند : رضوان خدا به آقاى قاضى ، مىفرمودند : بعضى اوقات در نماز ، خداى تبارك و تعالى لذت عبوديت را به قسمى به من مىفهماند كه نمازم طول مىكشد ، مىشود يك ساعت ( نماز ايشان نوعاً يك ساعت طول مىكشيد . نماز را با جميع مستحبات انجام مىدادند ) . پس از نماز - ابتداء ، نه انتهاء - در خيالم مىگذشت كه خدايا آيا اين لذت عبوديت در نشئه دوم و در آخرت هم با حفظ شأن عبوديت و ربوبيت نصيب من مىشود . يعنى چنين طراوتى كه انسان در عين عبوديت ، با روح و ريحان باشد نه با تكلف و مشقت و زحمت . يعنى بهترين اوقات انسان وقتى است كه ياد خدا باشد » . همين ياد خداست كه غايت اصلى نماز و همهى عبادات است . چنان كه خداوند فرمود : « اقم الصلوه لذكرى » آيت الله نجابت مىفرمودند : « والله و بالله و تالله ، در معارف ، ياد خدا موضوعيت دارد ، بقيهى [ امور ] طريقيت دارند نه موضوعيت [ اگر ميسر شد كه شد ، و اگر هم نشد نشد ] . عمده آن است كه [ ياد خدا از دماغ و سينهى انسان كاسته نشود ، باقى امور ميسر شد ، شد ؛ نشد هم نشد . اگر من توانستم ، نماز شبم را ايستاده مىخوانم ، اگر نتوانستم ، مىنشينم ، اگر نشد ، خوابيده مىخوانم ] عمده آن است كه روى و فكرم را بكنم به طرف خدا . اگر توانستم ايستاده قرآن مىخوانم . نتوانستم ، نشسته ، نتوانستم ، لم مىدهم . باز هم اگر نتوانستم ، مىخوابم . مرحوم آقاى قاضى رضوان خدا بر او باد ، بعضى وقتها دراز مىخوابيد و قرآن مىخواند . چو خورشيد جهان بنمايدت چهر * نماند نور ناهيد و مه و مهر قله الكلام ، قله الطعام ، قله المنام مرحوم آقاى قاضى به اين اصل اوليهى سلوك - كه مطابق روايات هم هست - پاى بند بودند : « كم گويى ، كم خورى و كمخوابى » . مرحوم آيت الله نجابت مىفرمودند : « مرحوم آقاى